การลดน้ำหนักอย่างถูกวิธี

การลดและควบคุมน้ำหนักอย่างถูกวิธีนั้น สามารถทำได้หลากหลายวิธีด้วยกัน แต่ส่วนใหญ่แล้ว จะแบ่งออกเป็น 2 แบบใหญ่ๆ

คือ การลดน้ำหนักแบบชั่วคราว และ การลดน้ำหนักแบบถาวร

หลายคนคงเคยเห็นการชั่งน้ำหนักของนักมวยก่อนขึ้นชก เพราะถ้าน้ำหนักเกินพิกัด นักมวยจะพยายามลดน้ำหนักด้วยวิธีชั่วคราว เพื่อให้น้ำหนักอยู่ในเกณฑ์พิกัดที่สามารถขึ้นชกได้แต่จะไม่มีผลกระทบต่อร่างกายโดยรวม การลดน้ำหนักแบบชั่วคราวนี้ที่ให้ผลเร็วที่สุด คือการทำให้ น้ำ ซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักของร่างกายที่ทำให้ร่างกายเรามีน้ำหนัก

และเป็นส่วนประกอบของร่างกายส่วนใหญ่ออกจากร่างกาย โดยที่นักมวยอาจทำการกระโดดเชือก อบไอน้ำ ใส่เสื้อผ้าหนาเพื่อห่อหุ้มร่างกาย สำหรับการทำให้เหงื่อออกมากที่สุด แล้วจึงขึ้นชั่งน้ำหนักใหม่ และเมื่อชั่งผ่านแล้ว ค่อยกลับมาดื่มน้ำสักแก้วสองแก้ว น้ำหนักก็จะกลับมาเหมือนเดิม

การลดน้ำหนักด้วยวิธีนี้ เป็นเพียงวิธีลดน้ำหนักเพียงชั่วคราว ไม่เกิดผลดีใดๆ กับสุขภาพ แต่จะส่งผลทำให้มีอาการอ่อนเพลีย เหนื่อย เมื่อยล้า จากการเสียเกลือแร่ ควบคู่ไปกับเหงื่อด้วยเท่านั้นเอง

จุดประสงค์ของการลดน้ำหนักเพื่อสุขภาพ เพื่อมุ่งหวังที่จะไปลดปริมาณไขมันเป็นสำคัญ ไม่ใช่ไปลดกล้ามเนื้อ หรือปริมาณน้ำในร่างกาย

การลดน้ำหนักด้วยวิธีอดอาหาร ถึงแม้ว่าตั้งใจจะลดด้วยวิธีนี้ ด้วยการอยากให้น้ำหนักลดในระยะยาว แต่ผลที่ได้รับนั้น กลับเป็นตรงกันข้าม เพราะธรรมชาติของมนุษย์ต้องการอาหารเพื่อนำไปใช้ในการสร้างพลังงานในชีวิตประจำวัน ร่างกายคนเราจึงมีสัญญาณเตือน เมื่อพลังงานเริ่มลดน้อยลงด้วยการเกิดอาการอยากอาหาร ดังนั้น ในช่วงอดอาหารจะมีน้ำหนักลดลงเนื่องจากร่างกายนำพลังงานที่เก็บสะสมไว้ในร่างกายในรูปไขมันอยู่เดิม ออกมาใช้เผลาผลาญเป็นพลังงานเพื่อการดำรงชีวิตในช่วงนั้น ร่างกายจะเกิดการปรับตัวให้ใช้พลังงานน้อยลงไปด้วย

เรียกได้ว่าในช่วงมีน้อยก็ใช้น้อย คุณคงยอมรับว่าไม่มีใครที่สามารถอดอาหารไปได้ตลอดชีวิต ดังนั้นเมื่อถึงจุดที่ผู้ที่ลดน้ำหนักด้วยการอดอาหาร ไม่สามารถทนการอดอาหารได้อีกต่อไป หรืออดอาหารจนได้น้ำหนักตัวที่พอใจแล้ว กลับมากินอาหารใหม่ มักจะกลับมากินอาหารในปริมาณที่มากกว่าเดิม หรือแม้จะกลับมากินอาหารในปริมาณเดิมก็แล้วแต่ แต่ความต้องการใช้พลังงานได้ถูกปรับลงไปแล้วในช่วงอดอาหารแต่แรก ดังนั้นอาหารที่กินเข้าไปใหม่นี้จึงเหลือและร่างกายก็นำไปเก็บสะสมไว้อีกในรูปไขมันส่วนเกิน

ดังนั้นผู้ที่ลดน้ำหนักด้วยการอดอาหารเมื่อกลับมากินอาหารใหม่ มักจะกลับมาอ้วนอย่างรวดเร็ว และจากสถิติพบว่า ส่วนใหญ่แล้วจะกลับมามีน้ำหนักมากกว่าเดิมเสียด้วยซ้ำ ปรากฏการณ์เช่นนี้ เรียกว่า โย-โย่ เอฟเฟ็กค์ (Yoyo effect) ซึ่งมีผลเสียทั้งต่อสุขภาพทางกายและสุขภาพทางใจ

ความอ้วนจะเป็นผลเสียต่อสุขภาพ แต่การมีน้ำหนักเปลี่ยนแปลงไปทีละมากๆ ตลอดเวลา กลับมีผลเสียมากกว่า โดยพบว่าอัตราเสี่ยงต่อการเป็นโรคหัวใจขาดเลือดและเสียชีวิตเพิ่มสูงขึ้น ส่วนผลทางด้านจิตใจนั้น การที่ลดน้ำหนักแล้วกลับมามีน้ำหนักมากอีกครั้ง จะบั่นทอนความเชื่อมั่นในตัวเองของคุณ และทำให้กำลังใจของคุณลดน้อยลงเรื่อยๆ เมื่อเหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นหลายๆ ครั้ง คุณอาจหมดกำลังใจและเลิกคิดที่จะลดน้ำหนักไปในที่สุด และกลายเป็นคนอ้วนแบบถาวร

การลดน้ำหนักด้วยการใช้ยา ก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน ต้องยอมรับความจริงว่า คุณไม่สามารถกินยาลดความอ้วนไปตลอดชีวิต ดังนั้น เมื่อใดที่คุณหยุดกินยาคุณก็จะกลับมาอ้วนใหม่ นอกจากนี้ผลของยาลดความอ้วนส่วนใหญ่ มักได้ผลในประมาณร้อยละ 5-10 ของน้ำหนักตัวเท่านั้น

แพทย์มักจะให้ยาเหล่านี้กับผู้ป่วยในช่วงแรก เพื่อเป็นการช่วยผู้ป่วยในระยะแรกๆ เพื่อให้มีกำลังใจในการลดน้ำหนัก แต่ในระยะยาวแล้ว ยาเหล่านี้จะมีผลน้อยมาก และยาลดความอ้วนบางชนิด อาจมีผลเสียต่อร่างกาย และจากการใช้ยาเหล่านี้ในระยะยาวอาจทำให้ถึงขั้นเสียชีวิตเลยก็ได้

การลดน้ำหนักให้ได้ผลแบบถาวร จำเป็นที่จะต้องเป็นแบบค่อยเป็นค่อยไป ในเวลาที่เหมาะสม และเป็นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการกินอาหารและกิจกรรมในชีวิตอย่างถาวร

ดังนั้น สิ่งที่คุณควรทำในการลดน้ำหนัก ก็คือ ทำการศึกษาหาข้อมูลการลดน้ำหนักที่ถูกต้อง วางแผนการลดน้ำหนักของคุณเองโดยกำหนดเป้าหมายที่เป็นจริงปฏิบัติได้จริง เลือกช่วงเวลาในชีวิตของคุณที่เหมาะสมกับการเริ่มลดน้ำหนัก เข้าใจถึงจุดประสงค์ของการลดน้ำหนักโดยเน้นเรื่องสุขภาพเป็นสำคัญ เพื่อที่คุณจะไม่เลือกวิธีใดๆ ก็ตามที่บั่นทอนสุขภาพ เช่นวิธีอดอาหาร ดังที่ได้อธิบายมาแล้ว และสุดท้ายที่สำคัญมากก็คือ คุณจะต้องมีความสุขในช่วงระยะเวลาที่คุณลดน้ำหนักตัว สิ่งเหล่านั้น จะถูกนำมากล่าวโดยละเอียดในตอนต่อไป