รู้ทัน อาหารฟังก์ชัน functional foods

หากในยุคนี้ ถ้าไม่เอ่ยถึงเรื่องของอาหารฟังก์ชั่นอย่าง ฟังก์ชันแนล ฟูดส์ หรือ functional foods ก็ดูเหมือนว่าจะเชยไม่ทันสมัยเสียเท่าไหร่

วันนี้เอง บิวตี้ฟูลออลเดย์ดอทคอม เลยอยากพูดถึงเสียหน่อย ซึ่ง functional foods ที่กำลังฮิตอยู่นี่ หมายถึง อาหารทั่วไป ที่ทำหน้าที่พิเศษ แต่มีผลดีต่อสุขภาพของผู้บริโภค นอกเหนือจากคุณค่าทางโภชนาการตามปกติที่ได้รับจากสารอาหารแล้ว เมื่อนำอาหารฟังชั่นมาเป็นส่วนหนึ่งของอาหารหลักจะถูกเรียกว่า functional food ingredients

อาหารฟังก์ชั่นเหล่านี้ มีหลายกลุ่ม กลุ่มที่ให้เส้นใยอาหาร dietary fiber จัดเป็น functional foods ที่สำคัญกลุ่มหนึ่งที่กำลังได้รับความนิยมอยู่ในปัจจุบัน พบได้ในอาหารทั่วไป โดยเฉพาะพืช ธัญพืชต่างๆ อาหารเหล่านี้เมื่อรับประทานเข้าไปจะถูกย่อยโดยจุลินทรีย์ในลำไส้ใหญ่ เส้นใยอาหารมีประโยชน์ต่อร่างกายคือ ช่วยในการลำเลียงกากอาหารในลำไส้ใหญ่ และขจัดของเสียต่างๆ ที่ค้างอยู่ในลำไส้ อีกทั้งยังช่วยดูดซึมสารพิษได้หลากหลายชนิด ช่วยต่อต้านการเกิดมะเร็ง ช่วยระบบเมเทบอลิซึมของคาร์โบไฮเดรต ไขมัน เกลือแร่ และวิตามินในร่างกาย

แนวทางการใช้ประโยชน์ของเส้นใยอาหารคือการนำเส้นใยมาแปรรูปเป็นส่วนผสมในอาหาร เช่น ผลิตภัณฑ์เบเกอรี่ ผักอัดเม็ด ผลิตภัณฑ์ไฟเบอร์จากผัก สำหรับการเลือกบริโภคเส้นใยอาหารควรเลือกบริโภคเส้นใยจากอาหารหลัก มากกว่าจะได้รับจากอาหารเสริม และควรดื่มน้ำควบคู่ไปด้วยมากๆ เพื่อช่วยในการขับถ่ายให้ดียิ่งขึ้น

รู้ทันอาหารฟังก์ชั่น functional foods

กัญชลี ทิมาภรณ์ หัวหน้าฝ่ายโภชนาการจากโรงพยาบาลพระรามเก้า ให้ข้อมูลเกี่ยวกับอาหารฟังก์ชั่น ว่าเป็นอาหารเฉพาะทาง ลักษณะการกินอาหารฟังก์ชั่นจะเป็นการกินเพื่อบำรุงร่างกายส่วนใดส่วนหนึ่ง อาหารฟังก์ชั่นนี้เป็นเทรนด์ที่ถือว่าไม่ใหม่มาก เพราะเข้ามาในเมืองไทยได้ราวห้าปีแล้ว แต่ในช่วงแรกที่เข้ามายังไม่เป็นที่รู้จัก และไม่ค่อยเป็นที่นิยมมากเท่าใดนัก ถือกำเนิดมาจากฝั่งตะวันตก ทั้งในทวีปยุโรปและจากอเมริกา โดยน่าจะฮิตกันในหมู่นักกีฬาและผู้นิยมการออกกำลังกาย ที่มักจะกินโปรตีนสกัด เพื่อช่วยในการเพิ่มกล้ามเนื้อ

สำหรับความนิยมในประเทศไทยนั้น ในช่วงแรกค่อนข้างจะโน้มไปทางด้านอาหารเสริม หรืออาหารบำรุงจำพวกซุปไก่สกัด หรือรังนกบรรจุขวด ซึ่งก็มีการโฆษณาว่าบำรุงร่างกาย ฟื้นฟูสุขภาพ อีกกลุ่มที่นิยมคือนิยมตามชาติตะวันตก ที่นิยมกินอาหารฟังก์ชั่นเพื่อให้มีกล้ามในหมู่ผู้ออกกำลังกาย หรือถือกำเนิดมาจากความขี้เกียจ อยากมีกล้าม อยากหุ่นดี แต่ไม่อยากใช้เวลา ไม่ลงทุนออกกำลังกาย จึงเลือกที่จะกินโปรตีนสร้างกล้ามเนื้อ

ปัจจุบัน อาหารฟังก์ชั่น ถูกพัฒนาขึ้นมาอีกก้าวหนึ่ง จากที่กินอาหารฟังก์ชั่นเพื่อบำรุงร่างกาย ก็ปรับเปลี่ยนมาเป็นการบำรุงร่างกายเฉพาะส่วน จะเห็นได้มากขึ้น อย่างพวกเครื่องดื่มเบอรี่สกัด ที่มีการโฆษณาว่าช่วยบำรุงสายตา พรุนสกัดช่วยระบายท้อง หรือพวกโปรตีน SOY ที่โฆษณาว่าช่วยบำรุงสมอง มีการเจาะเฉพาะส่วน ว่าบำรุงระบบการทำงานของร่างกายในส่วนไหน หรืออวัยวะใดของร่างกาย

มีความเข้าใจของคนทั่วไปจำนวนไม่น้อย ที่มองว่าอาหารฟังก์ชั่นเป็นยา แต่ในความเป็นจริงแล้วไม่ใช่เสียทีเดียว อาหารฟังก์ชั่นไม่เชิงเป็นยา แต่มีคุณสมบัติภายในอาหารนั้นๆ จะช่วยเสริมจุดด้อยเฉพาะจุด ที่ในปัจจุบันนี้เริ่มจะขยายขอบข่ายจากบำรุงสุขภาพเฉพาะจุด โดยเพิ่มศักยภาพของการบำรุงสุขภาพในด้านความสวยความงามเข้าไปด้วย

ซึ่งจากตัวอย่างเช่นนี้ เราจะเห็นฟังก์ชันแนลฟูดในรูปของการสกัดมาจากวัตถุธรรมชาติ เช่น จากผลพรุน จากผลเบอรี หรือโอเมก้า 3 จากปลาทะเล แต่ระยะหลังจะเริ่มเห็น อาหารฟังก์ชันที่เป็นเคมิคอล อย่างพวกคอลลาเจน ที่โฆษณาว่า กินแล้วหน้าตึง กินแล้วจะไม่มีรอยเหี่ยวย่น หรือผลิตภัณฑ์อาหาร และเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของกลูต้าไธโอน ที่บอกว่ากินแล้วผิวจะขาวขึ้น ซึ่งอาหารฟังก์ชั่นที่สกัดจากเคมีค่อนข้างอันตรายกว่าที่สกัดจากวัตถุดิบตามธรรมชาติ

คนไทยส่วนใหญ่ที่เลือกที่จะดูแลสุขภาพ ด้วยการกินอาหารฟังก์ชัน มักจะซื้อกินเองโดยไม่ขอคำปรึกษาจากแพทย์ ผลิตภัณฑ์เบอรีสกัด หากกินมากเกินไปก็อาจจะต้องดูแลเรื่องน้ำตาล ผลิตภัณฑ์จากพรุนสกัด ถ้ากินมากไปก็อาจจะถ่ายท้องมากกว่าปกติ ซึ่งไม่อันตรายมากนัก แต่หากเป็นอาหารฟังก์ชันที่สกัดจากเคมี ถ้ากินมากๆ ก็อาจจะเกิดการสะสมสารเคมีในร่างกายและอาจเป็นอันตรายในระยะยาวได้

แต่ก็ไม่ใช่ว่าอาหารฟังก์ชันไม่ดี มันจะได้ผลมากในกรณีที่ร่างกายต้องการการบำรุงจริงๆ เช่น ผู้ที่พักฟื้นหลังผ่าตัด หรือผู้ที่มีความสะเทือนใจมากๆ เกิดภาวะเครียด แล้วร่างกายเกิดทรุดโทรม กินไม่ได้นอนไม่หลับ อาหารฟังก์ชันจะช่วยได้มาก หรือตอนนี้ที่นิยมกันในหมู่ผู้สูงอายุวัยสี่สิบขึ้นไป ก็คือ ฟังก์ชันแนลฟูดที่กินแล้วช่วยให้น้ำในข้อมากขึ้น กรณีนี้กินเพื่อลดอาการปวดข้อ จากอาการข้อเสื่อมในผู้สูงอายุ ประเภทนี้ functional foods ช่วยได้มาก แต่ก็ต้องอยู่ในความดูแลของแพทย์

ผู้ที่นิยมกิน functional foods ควรทำก่อนจะตัดสินใจกินคือควรปรึกษาแพทย์ หรือผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านเสียก่อน เช่น นักโภชนากร หรืออย่างน้อยที่สุดก็ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีฉลากระบุส่วนประกอบ และคำแนะนำการกินให้ชัดเจน เพื่อความปลอดภัยของตนเอง เพราะไม่เช่นนั้นอาหารที่เชื่อว่า จะดีต่อร่างกาย อาจจะกลายเป็นโทษได้

คนที่คิดจะเลือกกินอาหารฟังก์ชัน ต้องดูให้ดีว่าผลิตภัณฑ์อาหารฟังก์ชันที่อยากจะกินนั้นมีผลวิจัยพิสูจน์และรับรองทางวิชาการ ที่ได้มาตรฐานหรือไม่ ถ้าไม่มีก็ถือว่าเป็นการหลอกลวงผู้บริโภค

ฝากเตือนไปถึงผู้บริโภคด้วยว่า ตอนนี้กลายเป็นเรื่องของกระบวนการทางธุรกิจ มีการโฆษณา มีการแนะนำสรรพคุณ ผลิตภัณฑ์ก็มีราคาแพง และส่วนมากก็มุ่งแต่ขายเอากำไร ไม่ได้มองในเชิงของประโยชน์เพื่อประชาชนอย่างแท้จริง อาหารบำรุงไม่ใช่เมืองไทยไม่มี แต่มีมานานแล้ว เป็นภูมิปัญญาเก่าแก่ สิ่งที่ดีที่สุด คือ การกินอาหารให้ครบห้าหมู่

อย่างไรก็ตาม อาหารสด สุกใหม่ ครบห้าหมู่ที่ร่างกายต้องการ คือ สิ่งที่ดีที่สุด

ที่มา siweb.dss.go.th / brightlives.th.88db.com / เรียบเรียงใหม่ โดย beautyfullallday.com